13.00.00 - Pedagogika fanlari
O‘zbek akademik diskursida evidensiallik va epistemik pozitsiya: korpusga asoslangan pragmatik tahlil
- Tom 8 № 1 (2026)
- Sahifalar: 1-9
- 2026-10-04
- Ochiq kirish
Kalit so‘zlar:
evidensiallik, epistemik pozitsiya, o‘zbek akademik diskursi, korpus lingvistikasi, pragmatika, turkiy tillar, Markaziy Osiyo tilshunosligi.Annotatsiya
Ushbu tadqiqot yozma o‘zbek akademik diskursida evidensiallik va epistemik pozitsiyaning lingvistik ifodalanishini o‘rganishga bag‘ishlangan. Tadqiqot uchun 2015–2024-yillar oralig‘ida chop etilgan 120 ta taqrizdan o‘tgan ilmiy jurnal maqolasidan iborat maxsus korpus shakllantirildi. Agglutinativ tuzilishga ega va evidensial ma’nolarni morfologik jihatdan boy ifodalash imkoniyatiga ega bo‘lgan o‘zbek tili diskurs darajasidagi pragmatik tahlil nuqtayi nazaridan hanuz yetarlicha o‘rganilmagan tillardan biridir. Tizimli korpus annotatsiyasi va sifat jihatdan chuqur matn tahlili asosida tadqiqotda evidensiallikning to‘rtta yetakchi strategiyasi — bevosita dalillilik vositalari, inferensial markerlar, reportativ konstruksiyalar hamda hedjing vositalari aniqlandi. Shuningdek, mazkur strategiyalarning tabiiy fanlar, ijtimoiy fanlar va gumanitar fanlarga oid ilmiy matnlarda qo‘llanish xususiyatlari qiyosiy tahlil qilindi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, gumanitar yo‘nalishdagi o‘zbek akademik matnlarida reportativ va hedjing konstruksiyalar tabiiy fanlarga nisbatan sezilarli darajada ko‘proq uchraydi. Bu holat turli fan sohalariga xos epistemologik madaniyat va diskursiv me’yorlardagi farqlarni aks ettiradi. Tadqiqot davomida, shuningdek, rus va ingliz akademik yozuv an’analari ta’sirida shakllanayotgan, an’anaviy turkiy evidensial morfologiyaga qisman zid keluvchi gibrid evidensial model ham aniqlandi. Olingan natijalar akademik savodxonlikni o‘qitish, tillararo pragmatika va kam resursli tillarda evidensiallikni nazariy modellashtirish uchun muhim ahamiyatga ega. Tadqiqot Markaziy Osiyo lingvistik identitetlari va akademik diskurs jamoalari bo‘yicha rivojlanib borayotgan ilmiy yo‘nalishga yangi empirik dalillar kiritadi.To‘liq matn tez orada qo‘shiladi
Nashr qilingan
2026-10-04
Son
Bo‘lim
13.00.00 - Pedagogika fanlari
Litsenziya
Mualliflik huquqi (c) 2026 Mualliflar
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.