13.00.00 - Pedagogika fanlari
ИДЕЙНО-ХУДОЖЕСТВЕННОЕ СВОЕОБРАЗИЕ ЛИТЕРАТУРНОГО ТВОРЧЕСТВА ДЕКАБРИСТОВ
- Jild 10 Nomeri 31 (2026): Social Science and Innovation — 2026-yil oktabr soni
- 2026-11-01
- Ochiq kirish
Kalit so‘zlar:
so‘zlar: dekabristlar; fuqarolik romantizmi; XIX asr rus adabiyoti; K. F. Rileyev; tarixiy duma; fuqarolik lirikasi; adabiy qahramon; badiiy tarixiylik.Annotatsiya
Maqolada XIX asrning birinchi uchdan bir qismidagi rus adabiyoti kontekstida dekabristlar adabiy ijodining g‘oyaviy-badiiy o‘ziga xosligi o‘rganiladi. Tadqiqotning maqsadi mazkur adabiyotning asosiy estetik tamoyillari, janr shakllari hamda fuqarolik ideallarini badiiy ifodalash usullarini aniqlashdan iborat. Tahlil uchun K. F. Rileyev, V. K. Kyuxelbeker, A. I. Odoyevskiy, A. A. Bestujev-Marlinskiy va F. N. Glinka asarlari, shuningdek, davrning adabiy-tanqidiy qarashlari tanlangan. Ishda tarixiy-adabiy, qiyosiy-tipologik va mavzuviy tahlil usullaridan foydalaniladi. Fuqarolik romantizmining ma’rifatparvarlik estetikasi va klassitsizm an’analari bilan aloqasi ko‘rib chiqiladi. Tarixiy duma, romantik doston, fuqarolik lirikasi, tarixiy qissa, surgun va mahkumlik mavzulariga alohida e’tibor qaratiladi. Vatanparvar, zulmga qarshi kurashuvchi va iztirob chekayotgan qahramon obrazlarini burch hamda axloqiy mas’uliyat g‘oyalari birlashtirishi, biroq ularning shaxs va tarix to‘qnashuvini aks ettirish usullari farqlanishi ko‘rsatiladi. 1825-yil voqealaridan so‘ng qahramonlik pafosidan ma’naviy sobitlik va ichki qarshilik motivlariga o‘tish kuzatilishi ta’kidlanadi. Dekabristlar adabiyoti siyosiy g‘oyalarning oddiy ifodasi emas, balki janr va badiiy yechimlari jihatidan turlicha hodisa ekanligi xulosalanadi. Natijalar rus adabiyoti tarixini o‘qitishda qo‘llanishi mumkin.
Adabiyotlar
1. Рылеев К. Ф. Полное собрание стихотворений / вступ. ст. В. Г. Базанова, А. В. Архиповой; подгот. текста А. В. Архиповой и др. 2-е изд. Л.: Советский писатель, 1971. 480 с.
2. Литературное наследие декабристов / отв. ред. В. Г. Базанов, В. Э. Вацуро. Л.: Наука, 1975. 400 с.
3. Базанов В. Г. Поэты-декабристы: К. Ф. Рылеев, В. К. Кюхельбекер, А. И. Одоевский. М.; Л.: Изд-во АН СССР, 1950. 219 с.
4. Базанов В. Г. Очерки декабристской литературы: Поэзия. М.; Л.: Гослитиздат, 1961. 469, [2] с.
5. Лотман Ю. М. Декабрист в повседневной жизни (бытовое поведение как историко-психологическая категория) // Литературное наследие декабристов. Л.: Наука, 1975. С. 25–74.
6. Макогоненко Г. П. О романтическом герое декабристской поэзии // Литературное наследие декабристов. Л.: Наука, 1975. С. 6–24.
7. «Полярная звезда» за 1823, 1824, 1825 гг. // Архивы — школе: интернет-проект Федерального архивного агентства. URL: https://school.rusarchives.ru/polyarnaya-zvezda-za-1823-1824-1825-gg (дата обращения: 22.10.2026).
