08.00.00 - Iqtisodiyot fanlari
OʻZBEKISTONNING JAHON SAVDO TASHKILOTIGA INTEGRATSIYASI: TASHQI SAVDO DIVERSIFIKATSIYASI VA GEOIQTISODIY BARQARORLIK
- Jild 10 Nomeri 31 (2026): Social Science and Innovation — 2026-yil oktabr soni
- 2026-10-31
- Ochiq kirish
Kalit so‘zlar:
Jahon savdo tashkiloti, Oʻzbekiston, tashqi savdo aylanmasi, eksport diversifikatsiyasi, savdo geografiyasi, konsentratsiya indeksi, global qiymat zanjirlari, geoiqtisodiy barqarorlik.Annotatsiya
Maqolada Oʻzbekistonning Jahon savdo tashkilotiga (JST) qoʻshilish jarayoni tashqi savdo diversifikatsiyasi va geoiqtisodiy barqarorlik nuqtayi nazaridan tadqiq etilgan. Milliy statistika qoʻmitasining 2019-2025-yillarga oid maʼlumotlari asosida tashqi savdo aylanmasining dinamikasi, oʻrtacha yillik murakkab oʻsish surʼati, eksportning importni qoplash koeffitsiyenti va asosiy hamkorlar boʻyicha konsentratsiya koʻrsatkichlari hisoblangan. Tashqi savdo aylanmasi olti yilda 1,98 barobar kengaygani, ammo Xitoy va Rossiyaning jami ulushi 37,2 foizni tashkil etgani hamda eksportning qariyb uchdan bir qismi oltinga toʻgʻri kelgani aniqlangan. Muallif JST aʼzoligidan olinadigan naf savdo hajmidan koʻra savdo tarkibining sifatiga koʻproq bogʻliq ekanini asoslaydi va tarmoqlar kesimida imkoniyat, xavf va siyosiy javob matritsasini taklif etadi.
Adabiyotlar
1.World Trade Organization. Uzbekistan reaffirms 2026 WTO accession goal, thanks members for continuing engagement [Elektron resurs]. 27.07.2026.
2.Uzbekistan reaffirms commitment to finalize WTO accession in 2026 [Elektron resurs] // Gazeta.uz. 03.08.2026.
3. World Bank. Uzbekistan: country overview [Elektron resurs].
4. World Trade Organization. Uzbekistan commits to maintaining “strong momentum” to accede to WTO in 2026 [Elektron resurs]. 09.03.2026.
5. Rose A.K. Do we really know that the WTO increases trade? // American Economic Review. 2004. Vol. 94, No. 1. P. 98-114.
6. Subramanian A., Wei S.-J. The WTO promotes trade, strongly but unevenly // Journal of International Economics. 2007. Vol. 72, No. 1. P. 151-175.
7. Tang M.-K., Wei S.-J. The value of making commitments externally: evidence from WTO accessions // Journal of International Economics. 2009. Vol. 78, No. 2. P. 216-229.
8. Hausmann R., Hwang J., Rodrik D. What you export matters // Journal of Economic Growth. 2007. Vol. 12, No. 1. P. 1-25.
9. Imbs J., Wacziarg R. Stages of diversification // American Economic Review. 2003. Vol. 93, No. 1. P. 63-86.
10. Cadot O., Carrère C., Strauss-Kahn V. Export diversification: what’s behind the hump? // Review of Economics and Statistics. 2011. Vol. 93, No. 2. P. 590-605.
11. Rutherford T.F., Tarr D.G. Poverty effects of Russia’s WTO accession: modeling “real” households with endogenous productivity effects // Journal of International Economics. 2008. Vol. 75, No. 1. P. 131-150.
12. Jensen J., Tarr D.G. Impact of local content restrictions and barriers against foreign direct investment in services: the case of Kazakhstan’s accession to the World Trade Organization // Eastern European Economics. 2008. Vol. 46, No. 5. P. 5-26.
13. World Bank urges Uzbekistan to limit monopolies and remove personal data localization requirement to boost service sector [Elektron resurs] // Gazeta.uz. 14.01.2025.
14. Baldwin R. The Great Convergence: Information Technology and the New Globalization. Cambridge (MA): Belknap Press of Harvard University Press, 2016.
15. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 7-fevraldagi “Oʻzbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish boʻyicha Harakatlar strategiyasi toʻgʻrisida”gi PF-4947-son Farmoni [Elektron resurs].
16. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. SIAT. Volume of foreign trade turnover (annual) [Elektron resurs]. 15.07.2026 yangilangan.
17. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. Uzbekistan’s foreign trade turnover exceeded $81 billion in 2025 [Elektron resurs]. 22.01.2026.
18. Oʻzbekistonning tashqi savdo hamkor davlatlari 200 taga yetdi [Elektron resurs] // Kun.uz. 25.09.2025.
https://kun.uz/news/2025/09/25/ozbekistonning-tashqi-savdo-hamkor-davlatlari-200-taga-yetdi
19. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. Tashqi savdo aylanmasi: 2025-yil yanvar-oktabr (press-reliz) [Elektron resurs]. 21.11.2025. https://stat.uz/img/news/21112025/tashqi/tashi-savdo-press-reliz-uzb-lotin_p29726.pdf
20. Oʻzbekistonning tashqi savdosi: asosiy tendensiyalar [Elektron resurs] // Kun.uz. 22.01.2026. https://kun.uz/news/2026/01/22/ozbekistonning-tashqi-savdosi-asosiy-tendensiyalar
21. 2025-yilda Oʻzbekiston tashqi savdosi qanday oʻzgardi? [Elektron resurs] // Gazeta.uz. 29.01.2026.
22. 2024-yilda Oʻzbekistonning tashqi savdo aylanmasi $66 mlrdga yetdi [Elektron resurs] // Spot.uz. 21.01.2025.
https://www.spot.uz/oz/2025/01/21/foreign-trade/
23. Oʻzbekiston tashqi savdosida nimalar boʻlmoqda? [Elektron resurs] // Anhor.uz. 31.05.2026.
24. Oʻzbekistonning tashqi savdo aylanmasi 7 oyda 49,5 mlrd dollarga yetdi [Elektron resurs] // Yuz.uz. 2026.
25. WTO membership could add US$25 billion to Uzbekistan GDP [Elektron resurs] // UzDaily.uz. 13.05.2026.
https://www.uzdaily.uz/en/wto-membership-could-add-us25-billion-to-uzbekistan-gdp/
26. World Bank praises Uzbekistan’s significant progress toward WTO accession [Elektron resurs] // Gazeta.uz. 18.03.2026.
Yuklab olish
Maqolani ulashish
Nashr qilingan
Son
Bo‘lim
Litsenziya
Mualliflik huquqi (c) 2026 Ochilova Sarvinoz Otabek qizi, O‘razaliyev Javlonbek O‘rinboyevich (Muallif)
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.